Elektriciteit

Wat we aan ‘opwekking’ en uitrusting hadden was op zich voldoende, maar een volgende keer zou ik een aantal zaken toch veranderen en optimaliseren.

De basis was een AGM accubank van 575ah en AGM start-accuset van 210ah, welke geladen werden door:

  • Balmar 150ah/12v met ARS612 externe regelaar op de hoofdmotor
  • Northern Lights 3 cilinder 5kw/220v generator
  • Victron Multiplus lader/inverter 3000/12v/120ah, gevoed door de generator of walstroom.
  • Phoenix multicontrol, welke de afname van stroom regelt. Hiermee is de generator goed te belasten en kun je met beperkte capaciteit walstroom toch alles draaien.
  • Air-Breeze 12v wind generator
  • Albright relais, welke de start accu’s en lichtset verbind bij voldoende laadstroom op de lichtset zonder voltage verlies.
  • Victron Batterij monitor BMV-501

Grootste verbruikers waren:

  • Laptops (2x), boordcomputer
  • TV/DVD speler
  • Koelkast
  • Verlichting
  • Magnetron
  • Boiler (wordt alleen door hoofdmotor koelwater gevoed, anders alleen 220v en dus bij het voor anker liggen gevoed door de stroom van de generator)
  • Watermaker
  • Wasmachine
  • Onder zeil nog extra: autopilot, plotter, radar en navigatieverlichting (weliswaar Led)
  • Broodrooster (is het lokale brood nog enigzins te waarderen)

Verbruik bevond zich rond de 250amp, zonder wasmachine, watermaker of boiler. Deze werden alleen aangezet als de motor/generator draaide (of we walstroom hadden).

Door per dag 1-1,5 uur de generator te draaien konden we genoeg stroom en water genereren. Dit ging op zich prima, maar had minder gekund. Een ankerplaats met veel wind (boven de 15kts) scheelde veel. Ook een paar uren motoren (of motorsailen) droeg veel bij en er waren genoeg momenten dat er te weinig wind was om een beetje snelheid te hebben.

Zonnecellen hadden we om een aantal redenen niet. Een goede plaats ervoor was niet aanwezig. Meest voor de hand liggende plaats is klapbaar aan de zeerailing. Dit zie je veel bij andere schepen. Het heeft als voordeel dat je: ze weg kunt halen, de zonhoek kunt optimaliseren en ze uit de weg zijn tijdens aanleggen of varen. We hebben het uiteindelijk niet gedaan omdat de generator al aan boord was en voor de prijs van de zonnepanelen (en regelaar en montage) je toch heel veel uren stroom kon draaien.

Opmerkingen
De windgenerator was helaas niet zo stil als in de folder geprezen. Dit was niet het alleen fluiten bij weinig wind (in dat geval zetten we hem uit), maar door het ontbreken van een trillingsdemper (eigenlijk wel een must) gaf hij een hinderijk geluid in de achterkajuit waar wij slapen. Dit hoorde je overigens niet in de rest van de boot. Als dit er niet was geweest had hij 10-12 uur langer per dag aangekund en dat is veel. Je kunt bij www.silentwindgenerator.com andere bladen bestellen die stil(ler) zijn en misschien ook minder onbalans/trillingen. Deze generator heeft wel een handige stopknop waarmee je hem uit kunt zetten. Op zich heeft hij tijdens het zeilen juist ook veel gedraaid en door al het omgevingsgeluid wat er toch al is hoor je hem niet. Ook levert hij gewoon veel stroom, wind op ruimere koersen is vaak toch nog 15 kts schijnbaar en op aan de windse koersen al snel boven de 20kts. Dat is ook bij ons en wat we van anderen horen betrouwbaar en behoeft weinig/geen onderhoud. Er zijn echter betere modellen op de markt.

De generator was zeer betrouwbaar. Door de accu’s te laden tegelijk met grote verbruikers als wasmachine, watermaker werd hij goed belast. De vorige eigenaar heeft de generator  gedraaid met weinig belasting en daardoor was hij behoorlijk vol geroet. Door het uitlaat spruitstuk schoon te bikken en weken in zuur (muriatic acid) kreeg je hem een beetje schoon, maar als we terug zijn in Nederland zal een koprevisie en zandstalen van het spruitstuk noodzakelijk zijn. Van het opgegeven vermogen van 21ah, haalde we rookvrij maar 16ah.
Nadeel van een 220v generator is dat hij, om de juiste frequentie de geven, een vast toerental moet aanhouden ongeacht het afgenomen vermogen. Onze generator draaide gelukkig maar 1500 toeren en had 3 cilinders, de goedkopere modellen draaien 3000 toeren op 1 of 2 cilinders. Dit levert niet alleen meer lawaai, maar ook meer slijtage. Betere geluidsisolatie staat ook op het lijstje.

De acculader/inverter combinatie was foutloos. Bij het inschatten van het benodigde vermogen/model moet je er wel rekening mee houden dat bij oplopende temperatuur ze veel minder (laad)vermogen leveren. Dit betekent dus langer draaien van de generator. Minder een probleem was ook het geleverde vermogen (al dan niet bijgestaan door de generator) door de inverter. Ook hier ging hij al snel in ‘overload’ modus ook al zat je ver onder de nominale waarde. Nu denk je zoveel vermogen gebruik ik niet, maar in ons geval de watermaker en boiler samen aan ging niet, wasmachine en watermaker net aan en nu wil je juist als de generator draait alle verbruikers aan hebben. Dat is veel effectiever.

Dit geldt in zekere mate ook voor de dynamo op de hoofdmotor. Ook deze levert maar kort zijn opgegeven vermogen. Nu is dit naar onze ervaring minder een probleem omdat je al snel 1-2 uur de motor aan heb als je een tocht maakt. De generator zo lang aan is veel meer aanwezig.

De accubank van  575ah was op zich prima. De AGM accu’s zouden een hogere laadstroom aan kunnen dan natte of gel accu’s. Bij dit type van Victron zet ik echter mijn vraagtekens. Volgens de specialisten kun je AGM  laden met 40% van het vermogen (dus….ah) en niet 20% wat gebruikelijk is met natte accu’s. Wij kregen er kortstondig maximaal 120ah in en dit zakte al terug naar 75-90ah. Dit zelfs als we en de hoofdmotor en generator samen aan hadden. Dan was er een potentieel laadvermogen van (voorzichtig ingeschat) van 200ah.

Een batterij monitor is onmisbaar en zijn geld dubbel en dwars waard. Nu was het wel zo dat de Victron BMV-501 altijd te somber was. Hiermee bedoel ik dat hij altijd een lagere laadtoestand aangaf dan er werkelijk aanwezig was. Dit kun je zien bij het laden. Als de laadstroom nog maar 20ah was gaf hij bijvoorbeeld nog naar 82% aan en een kwartier later was hij opeens 100%. De meter ijken deden we regelmatig. Op een een of andere maniet had ik altijd het idee dat hij de laadstroom van de windgenerator niet mee telde. Je kunt de peukert factor instellen op de meter en zelfs bij 1,0 (wat inhoudt dat hij alles wat er in gaat ook eruit kan halen, een 100% accy dus, onmogelijk in de praktijk) geen goed resultaat. Victron zegt zelf nimmer aan de factor te wijzigen (standaard 1,25).

Verbeteringen:

  • Grotere accucapaciteit. Minimaal 800ah voldoet beter aan de het gebruik (ca 250 ah/dag) en laad absorptie vermogen (laadstroom mag/kan maximaal 25-35% van accu capaciteit zijn, ea afhankelijk van type accu) dan de 575ah van nu. Nu kun je met solar en betere wind generator de capaciteit beter op peil houden, maar toch.
  • Energy recovery principe watermaker zoals een Schenker, Spectra of Sea recovery in plaats van een min of meer ouderwetse high pressure unit. Deze eerste gebruiken veel minder stroom en zijn zeer stil. 60ltr bij verbruik van maar 240 watt !
  • Optimale geluidsisolatie van motor en generator
  • Solar panelen, 2x 105watt (aan de zeerailing)
  • Ecletic D-400 wind generator (ipv airmarine breeze) met trillings demper op paal.
  • Laadstroom uit acculader (gevoed door onze generator van 5 kw) verhogen tot minimaal 200 amp netto (dus niet theoretisch). De laadstroom (volgens het boekje) schakelt door de hoge omgevings temperatuur al snel terug tot 60%-70% van zijn maximale vermogen. Dus naast de Victron 3000/12/120 multiplus een 80 ah batterij lader parallel erbij. Andere optie zou een Victon Quattro zijn. Deze heeft een hogere laadstroom en inverter vermogen en koppelt de boiler los als er geen 220v voeding is.
  • Nog een andere optie zou een Fisher Panda12v/200ah DC generator zijn in plaats van de Northern Lights (is alleen wel een dure oplossing). Samen met de 3000/12-120 Multiplus zorgt hij dan voor de 220v aan boord. Deze heeft een variabel toerental en is zeer stil en zuinig. Je leest wisselende berichten over de bedrijfzekerheid van de Fisher Panda.
  • Inverter/lader naar een stillere plek (hoor je enkel aan de walstroom, bij draaien generator overstemt deze de lader)

naar boven

(last update: 11 juni 2009)